యత్ర స్త్రీణాం ప్రియతమభుజోచ్ఛ్వాసితాలిఙ్గితానామ్

శ్లోకః

యత్ర స్త్రీణాం ప్రియతమభుజోచ్ఛ్వాసితాలిఙ్గితానామ్

అఙ్గగ్లానిం సురతజనితాం తన్తుజాలావలమ్బాః ।

త్వత్సంరోధాపగమవిశదశ్చన్ద్రపాదైర్నిశీథే

వ్యాలుమ్పన్తి స్ఫుటజలలవస్యన్దినశ్చన్ద్రకాన్తాః ॥2.09॥

పదవిభాగః

యత్ర స్త్రీణాం ప్రియతమ-భుజ-ఉచ్ఛ్వాసిత-ఆలిఙ్గితానామ్ అఙ్గ-గ్లానిం సురత-జనితాం తన్తు-జాల-అవలమ్బాః । త్వత్ సంరోధ-అపగమ-విశదః-చన్ద్ర-పాదైః నిశీథే వ్యాలుమ్పన్తి స్ఫుట-జల-లవ-స్యన్దినః చన్ద్రకాన్తాః ॥

అన్వయః

యత్ర నిశీథే త్వత్ సంరోధాపగమవిశదశ్చన్ద్రపాదైః స్ఫుటజలలవస్యన్దినః తన్తుజాలావలమ్బాః చన్ద్రకాన్తాః ప్రియతమభుజోచ్ఛ్వాసితాలిఙ్గితానామ్ స్త్రీణాం సురతజనితాం అఙ్గగ్లానిం వ్యాలుమ్పన్తి ॥2.09॥

ప్రతిపదార్థః

యత్ర = ఎక్కడ

నిశీథే = రాత్రి సమయములో

త్వత్ = నీయొక్క

సంరోధాపగమవిశదశ్చన్ద్రపాదైః = అడడ్డు తొలగిన తతెల్లని చంద్రుని పాదములతో (కిరణములతో)

స్ఫుటజలలవస్యన్దినః = నిర్మలములైన నీటి చుక్కలను స్ర్విస్తున్నవి

తన్తుజాలావలమ్బాః = దారముల నుంచి వేలాడుతున్నవి

చన్ద్రకాన్తాః = అయిన చంద్రకాంతమణులు

ప్రియతమభుజోచ్ఛ్వాసితాలిఙ్గితానామ్ స్త్రీణాం = సడలిన ప్రియుల భుజముల ఆలింగనమును కలిగిన స్త్రీల యొక్క

సురతజనితాం అఙ్గగ్లానిం = రతిశ్రమ వలన కలిగిన శరీరపు అలసటను

వ్యాలుమ్పన్తి = పోగొడతాయో

తాత్పర్యమ్

“చంద్రుడికి నీ అడ్డు తొలగగా ప్రసరించిన తెల్లని కిరణాలు సోకి మంచపు పందిరులకు వ్రేలాడదీసిన చంద్రకాంతమణులు స్రవించిన జలబిందువులు, ప్రియుల కౌగిలి వదులైన ఆ సుందరుల రతి బడలికలను తొలగిస్తాయి.”