తత్రావశ్యం

శ్లోకః

తత్రావశ్యం వలయకులిశోద్ఘట్టనోద్గీర్ణతోయం

నేష్యన్తి త్వాం సురయువతయో యన్త్రధారాగృహత్వమ్ ।

తాభ్యో మోక్షస్తవ యది సఖే ఘర్మలబ్ధస్య న స్యాత్

క్రీడాలోలాః శ్రవణపరుషైర్గర్జితైర్భాయయేస్తాః ॥1.64॥

పదవిభాగః

తత్ర అవశ్యం వలయ-కులిశ-ఉద్ఘట్టన-ఉద్గీర్ణ-తోయం నేష్యన్తి త్వాం సుర-యువతయః యన్త్ర-ధారా-గృహత్వమ్ । తాభ్యః మోక్షః తవ యది సఖే ఘర్మ-లబ్ధస్య న స్యాత్ క్రీడా-లోలాః శ్రవణ-పరుషైః గర్జితైః భాయయేః తా ॥

అన్వయః

తత్ర సురయువతయః అవశ్యం వలయకులిశోద్ఘట్టనోద్గీర్ణతోయం త్వాం యన్త్రధారాగృహత్వమ్ నేష్యన్తి, సఖే! తాభ్యః ఘర్మలబ్ధస్య తవ మోక్షః న స్యాత్ యది శ్రవణపరుషైః గర్జితైః క్రీడాలోలాః తాః భాయయేః ॥1.64॥

ప్రతిపదార్థః

తత్ర = అక్కడ

సురయువతయః = దేవతాస్త్రీలు

అవశ్యం = తప్పక

వలయకులిశోద్ఘట్టనోద్గీర్ణతోయం త్వాం = కంకణాలలోని గట్టి భాగాలతో కొట్టబడి నీటిని చిమ్మే నిన్ను (నీకు)

యన్త్రధారాగృహత్వమ్ = కృత్రిమజలధారలను కురిపించే ఇంటి స్వభావాన్ని

నేష్యన్తి = కలిగిస్తారు

సఖే = మిత్రమా

తాభ్యః = వారి నుంచి

ఘర్మలబ్ధస్య తవ = వేసవి తాపము నుంచి

మోక్షః న స్యాత్ యది = విడుదల లభించక పోతే

శ్రవణపరుషైః గర్జితైః = కర్ణకఠోరమైన ఉరుములతో

క్రీడాలోలాః తాః = ఆటలయందు ఆసక్తి కలిగిన వారిని

భాయయేః = భయపెట్టుము

తాత్పర్యమ్

“ఆ కైలాసములో దేవతాస్త్రీలు తమ చేతి కడియాలలోని గట్టి భాగాలతో కొట్టి, నిన్ను జలధారలను చిమ్మే ఒక కృత్రిమజలధారాగృహముగా మార్చివేస్తారు. గ్రీష్మతాపమును పోగొట్టే నిన్ను వారు వదిలిపెట్టకపోతే, కర్ణకఠోరమైన నీ ఉరుములను వినిపించి ఆ క్రీడాసక్తయువతులను భయపెట్టుము.”