జ్యోతిర్లేఖావలయి గలితం

శ్లోకః

జ్యోతిర్లేఖావలయి గలితం యస్య బర్హం భవానీ

పుత్రప్రేమ్ణా కువలయదలప్రాపి కర్ణే కరోతి ।

ధౌతాపాఙ్గం హరశశిరుచా పావకేస్తం మయూరం

పశ్చాదద్రిగ్రహణగురుభిర్గర్జితైర్నర్తయేథాః ॥1.47॥

పదవిభాగః

జ్యోతిః-లేఖా-వలయి గలితం యస్య బర్హం భవానీ పుత్ర-ప్రేమ్ణా కువలయ-దల-ప్రాపి కర్ణే కరోతి । ధౌత-అపాఙ్గం హర-శశి-రుచా పావకేః తం మయూరం పశ్చాత్ అద్రి-గ్రహణ-గురుభిః గర్జితైః నర్తయేథాః ॥

అన్వయః

పశ్చాత్, యస్య గలితం జ్యోతిర్లేఖావలయి బర్హం భవానీ పుత్రప్రేమ్ణా కువలయదలప్రాపి కర్ణే కరోతి పావకేః తం హరశశిరుచా ధౌతాపాఙ్గం మయూరం అద్రిగ్రహణగురుభిః గర్జితైః నర్తయేథాః ॥1.47॥

ప్రతిపదార్థః

పశ్చాత్ = తరువాత

యస్య = దేనియొక్క

గలితం = జారిన

జ్యోతిర్లేఖావలయి బర్హం = కాంతిరేఖల వలయాలతో నున్న నెమలీకను

భవానీ = పార్వతి

పుత్రప్రేమ్ణా = కుమారుడిపైనున్న ప్రేమతో

కువలయదలప్రాపి కర్ణే = కలువరేకులకు అర్హమైన చెవిలో

కరోతి = పెట్టుకుంటుందో

పావకేః = పావకి (కుమారస్వామి యొక్క)

తం హరశశిరుచా ధౌతాపాఙ్గం మయూరం = శివుని తలనున్న చంద్రుని కాంతితో తెల్లనైన కడకన్నులుగల ఆ నెమలిని

అద్రిగ్రహణగురుభిః గర్జితైః = కొండ గుహల (నుంచి వచ్చే ప్రతిధ్వనుల) చేత అతిశయించిన ఉరుములతో

నర్తయేథాః = నర్తింపజేయుము

తాత్పర్యమ్

“(పుష్పసేచనము) తరువాత – ఆ కొండ గుహలలో ప్రతిధ్వనించడం వల్ల మరింత బిగ్గరగా వినబడే గర్జనలను చేస్తూ ఆ స్కందుడి నెమలిని నాట్యము చేయించుము. హరజటాజూటచంద్రుని కాంతితో ఇంకా తెల్లబడిన కడకన్నులు గలది ఆ నెమలి. కొడుకుపై ప్రేమతో పార్వతీదేవి - కలువరేకులతో అలంకరించదగ్గ - తన చెవిలో ఆ నెమలి నుంచి జారిన వెలుగుల ఈకను పెట్టుకుంటుంది.”