జాలోద్గీర్ణైః కేశసంస్కారధూపైః

శ్లోకః

జాలోద్గీర్ణైరుపచితవపుః కేశసంస్కారధూపై-

ర్బన్ధుప్రీత్యా భవనశిఖిభిర్దత్తనృత్యోపహారః ।

హర్మ్యేష్వస్యాః కుసుమసురభిష్వధ్వఖేదం నయేథా

లక్ష్మీం పశ్యన్ లలితవనితాపాదరాగాఙ్కితేషు ॥1.35॥

పదవిభాగః

జాల-ఉద్గీర్ణైః ఉపచిత-వపుః కేశ-సంస్కార-ధూపైః బన్ధుప్రీత్యా భవనశిఖిభిః  దత్త-నృత్య-ఉపహారః । హర్మ్యేషు అస్యాః కుసుమ-సురభిషు అధ్వ-ఖేదం నయేథాః లక్ష్మీం పశ్యన్ లలిత-వనితా-పాద-రాగ-అఙ్కితేషు ॥

అన్వయః

జాలోద్గీర్ణైః కేశసంస్కారధూపైః ఉపచితవపుః (భూత్వా) బన్ధుప్రీత్యా భవనశిఖిభిః  దత్తనృత్యఉపహారః  (సన్) అస్యాః కుసుమసురభిషు హర్మ్యేషు లలితవనితాపాదరాగాఙ్కితేషు లక్ష్మీం పశ్యన్ అధ్వఖేదం నయేథాః ॥1.35॥

ప్రతిపదార్థః

జాలోద్గీర్ణైః కేశసంస్కారధూపైః = గవాక్షముల నుంచి వెలువడుతున్న సాంబ్రాణి వంటి వస్తువుల పొగలతో

ఉపచితవపుః (భూత్వా) = పుష్టి చెందిన శరీరము కలవాడవై

బన్ధుప్రీత్యా = బంధుప్రీతితో

భవనశిఖిభిః  = భవనములలోని (పెంపుడు) నెమళ్ళ చేత

దత్తనృత్యఉపహారః (సన్) = నృత్యములను కానుకగా ఈయబడినవాడవై

కుసుమసురభిషు లలితవనితాపాదరాగాఙ్కితేషు = పూల వాసనలతో, సుందరమైన స్త్రీల పాదముల ఎర్రని ముద్రలతో ఉన్న్న సౌధములలో

అస్యాః = ఈ (నగరము యొక్క)

లక్ష్మీం పశ్యన్ = సంపదను చూస్తూ

అధ్వఖేదం = మార్గాయాసమును

నయేథాః =పోగొట్టుకొనుము

తాత్పర్యమ్

“ఆ నగరపు వనితాకేశసంస్కారార్థము ఉపయోగించిన సాంబ్రాణి వంటి సుగంధద్రవ్యాల పొగలు వారి భవనగవాక్షాల నుంచి వెలువడుతుండగా – వాటితో నీ దేహాన్ని పరిపుష్టం చేసుకొని, ఆ భవనాలలోని పెంపుడు నెమళ్ళు బంధుప్రీతితో నీకు నృత్యముల కానుకను స్వీకరించి, పూల పరిమళాలతో నిండి, సుందరీమణూల పాదాల లత్తుక గుర్తులతో ఉన్న ఆ భవనాలలో ఆ నగరపు వైభవాన్ని పరికిస్తూ నీ బడలికను తీర్చుకో.”