ప్రత్యాసన్నే నభసి
శ్లోకః
ప్రత్యాసన్నే నభసి దయితాజీవితాలమ్బనార్థీ
జీమూతేన స్వకుశలమయీం హారయిష్యన్ప్రవృత్తిమ్ ।
స ప్రత్యగ్రైః కుటజకుసుమైః కల్పితార్ఘాయ తస్మై
ప్రీతః ప్రీతిప్రముఖవచనం స్వాగతం వ్యాజహార ॥1.4॥
పదవిభాగః
ప్రత్యాసన్నే నభసి దయితా-జీవిత-ఆలమ్బనా-అర్థీ జీమూతేన స్వ-కుశలమయీం హారయిష్యన్ ప్రవృత్తిమ్ సః ప్రత్యగ్రైః కుటజ-కుసుమైః కల్పిత-అర్ఘాయ తస్మై ప్రీతః ప్రీతి-ప్రముఖ-వచనం స్వాగతం వ్యాజహార ॥
అన్వయః
ప్రత్యాసన్నే నభసి దయితాజీవితాలమ్బనార్థీ సః జీమూతేన స్వకుశలమయీం ప్రవృత్తిం హారయిష్యన్ ప్రీతః తస్మై ప్రత్యగ్రైః కుటజ-కుసుమైః కల్పితార్ఘాయ ప్రీతిప్రముఖవచనం స్వాగతం వ్యాజహార
ప్రతిపదార్థః
ప్రత్యాసన్నే నభసి = రానున్న శ్రావణమాసములో
దయితాజీవితాలమ్బనార్థీ సః=భార్య యొక్క జీవితమునకు ఆలంబన (దన్ను/సమర్థన) ఇవ్వాలని కోరుకున్నవాడు
జీమూతేన = మేఘముతో
స్వ-కుశలమయీం ప్రవృత్తిం = తన క్షేమసమాచారమును
హారయిష్యన్ = పంపబోతూ
ప్రీతః (సన్) =
ప్రసన్నచిత్తుడు (అయి)
ప్రత్యగ్రైః కుటజకుసుమైః = అప్పుడే వికసించిన కొండమల్లె పూవులతో
కల్పితార్ఘాయ తస్మై = అర్ఘ్యమును సమర్పించబడిన అతడికి (మేఘుడికి)
ప్రీతిప్రముఖవచనం = ప్రీతి కలిగించే విధమైన మాటలను
స్వాగతం = ఆహ్వానమును
వ్యాజహార = పలికాడు
తాత్పర్యమ్
శ్రావణమాసము
రాబోతున్నది. ఆ సమయంలో విరహాతిశయము చేత తన భార్యకు ప్రాణహాని కలగకుండా ఉండేందుకు ఈ మేఘము ద్వారా తన క్షేమసమాచారాన్ని తన భార్యకు తెలియపంపాలని అనుకున్నాడు అతడు. అప్పుడే వికసిస్తున్న కొండమల్లె పూవులను తెచ్చి పూజించి ప్రసన్నతతో స్నేహపూర్వకమైన
మాటలతో స్వాగతించాడు.
Comments
Post a Comment